โรคเด็กที่พบบ่อย และวิธีดูแลเบื้องต้น

เด็กเล็กมีภูมิคุ้มกันที่ยังพัฒนาไม่เต็มที่ และมักอยู่รวมกันในศูนย์เด็กเล็กหรือโรงเรียน จึงเจ็บป่วยได้ง่ายและบ่อยกว่าผู้ใหญ่ ข่าวดีคือโรคเด็กส่วนใหญ่ไม่รุนแรงและหายได้เอง หากพ่อแม่เข้าใจอาการและดูแลอย่างถูกวิธี ก็ช่วยให้ลูกหายเร็วขึ้นและลดความเสี่ยงของภาวะแทรกซ้อน

1) ไข้ (Fever)

ไข้ไม่ใช่โรค แต่เป็นสัญญาณว่าร่างกายกำลังต่อสู้กับการติดเชื้อ ถือว่ามีไข้เมื่ออุณหภูมิร่างกายตั้งแต่ 37.5°C ขึ้นไป สิ่งสำคัญคือดู "อาการโดยรวม" ของลูกมากกว่าตัวเลขบนปรอท

• ให้ลูกดื่มน้ำบ่อย ๆ พักผ่อนให้เพียงพอ สวมเสื้อผ้าโปร่งสบาย
• เช็ดตัวด้วยน้ำอุณหภูมิห้อง (ไม่ใช่น้ำเย็นจัด) บริเวณซอกคอ รักแร้ ขาหนีบ
• ยาลดไข้พาราเซตามอลให้ตามน้ำหนักตัวและระยะห่างที่เหมาะสม — ปรึกษาแพทย์หรือเภสัชกรเรื่องขนาดยา

2) ไข้หวัดและไอ (Common cold)

เกิดจากเชื้อไวรัส มีน้ำมูก ไอ จาม เจ็บคอ มักหายเองใน 7–10 วัน ส่วนใหญ่ไม่จำเป็นต้องใช้ยาปฏิชีวนะ การดูแลเน้นบรรเทาอาการ เช่น ล้างจมูกด้วยน้ำเกลือ ดื่มน้ำอุ่น และพักผ่อน หากไอมากจนหายใจลำบาก มีไข้สูงกลับมาซ้ำ หรือไอนานเกิน 2 สัปดาห์ ควรพบแพทย์

3) ท้องเสีย (Diarrhea)

ถ่ายเหลวบ่อยครั้งจากการติดเชื้อไวรัสหรือแบคทีเรีย อันตรายหลักคือ "ภาวะขาดน้ำ" จึงควรให้สารละลายเกลือแร่ (ORS) จิบทีละน้อยบ่อย ๆ และกินอาหารอ่อนย่อยง่ายต่อไป

• ให้ ORS ทีละน้อยบ่อย ๆ ห้ามงดน้ำและอาหาร
• สังเกตภาวะขาดน้ำ: ปากแห้ง ตาโหล ปัสสาวะน้อย ร้องไห้ไม่มีน้ำตา
• ถ่ายเป็นมูกเลือด หรือซึมมาก ควรรีบพบแพทย์

4) โรคมือเท้าปาก (Hand-foot-mouth)

พบบ่อยในเด็กอายุต่ำกว่า 5 ปี เกิดจากเชื้อไวรัสกลุ่มเอนเทอโรไวรัส มีไข้ ตุ่มน้ำหรือแผลในปาก และตุ่มที่ฝ่ามือ ฝ่าเท้า มักหายเองใน 7–10 วัน ระวังเรื่องการกินได้น้อยจนขาดน้ำ และควรแยกเด็กป่วยออกจากเด็กอื่นจนกว่าจะหายดีเพื่อลดการแพร่เชื้อ

5) ผื่นผิวหนัง (Skin rash)

ผื่นในเด็กมีหลายสาเหตุ ตั้งแต่ผดร้อน ผื่นภูมิแพ้ผิวหนัง ไปจนถึงผื่นจากโรคติดเชื้อ เช่น อีสุกอีใส หรือหัด การดูแลเบื้องต้นคือรักษาความสะอาด สวมเสื้อผ้าระบายอากาศ และหลีกเลี่ยงการเกา หากผื่นมีไข้ร่วม ผื่นลามเร็ว หรือเป็นจ้ำเลือด ควรพบแพทย์เพื่อวินิจฉัย

คำถามที่พบบ่อย