วัคซีนพิษสุนัขบ้า และวิธีปฏิบัติเมื่อถูกสัตว์กัด

หลายคนมองว่ารอยข่วนหรือรอยกัดเล็ก ๆ จากสัตว์เลี้ยงไม่ใช่เรื่องใหญ่ แต่สำหรับโรคพิษสุนัขบ้า ความประมาทเพียงครั้งเดียวอาจแลกด้วยชีวิต เพราะเมื่อเชื้อเข้าสู่ระบบประสาทและแสดงอาการแล้ว ผู้ป่วยเสียชีวิตเกือบทุกราย โชคดีที่โรคนี้ป้องกันได้ทั้งหมด หากรู้วิธีปฏิบัติที่ถูกต้อง

รู้จักโรคพิษสุนัขบ้า และอาการ

โรคพิษสุนัขบ้า (Rabies) เกิดจากเชื้อไวรัสที่อยู่ในน้ำลายของสัตว์เลี้ยงลูกด้วยนม เช่น สุนัข แมว และค้างคาว เชื้อเข้าสู่ร่างกายผ่านการกัด ข่วน หรือเลียบริเวณที่มีแผลหรือเยื่อบุ จากนั้นเดินทางไปตามเส้นประสาทเข้าสู่สมอง เมื่อเริ่มมีอาการ เช่น ไข้ ปวดแผล กลัวน้ำ กลัวลม กระสับกระส่าย จนถึงอัมพาต ผู้ป่วยมักเสียชีวิตเกือบ 100% จึงต้องป้องกันก่อนที่อาการจะเกิด

วิธีปฏิบัติเมื่อถูกสัตว์กัด — ล้างแผลให้ถูกวิธี

สิ่งแรกที่ต้องทำทันทีคือการล้างแผล ซึ่งช่วยลดปริมาณเชื้อได้อย่างมีนัยสำคัญ

• ล้างแผลด้วยน้ำสะอาดไหลผ่านและสบู่ทันที ฟอกเบา ๆ ให้ทั่วอย่างน้อย 15 นาที
• เช็ดแผลด้วยน้ำยาฆ่าเชื้อ เช่น โพวิโดน-ไอโอดีน หรือแอลกอฮอล์
• รีบไปพบแพทย์ทันทีเพื่อรับวัคซีน และอิมมูโนโกลบุลินหากจำเป็น

เมื่อไปถึงสถานพยาบาล แพทย์จะประเมินลักษณะแผลและความเสี่ยง เพื่อให้การรักษาที่เหมาะสม ซึ่งอาจรวมถึงการฉีด วัคซีนพิษสุนัขบ้า เป็นชุด และในกรณีแผลลึกหรือเสี่ยงสูง อาจให้ อิมมูโนโกลบุลิน (เซรุ่ม) ร่วมด้วยเพื่อเสริมภูมิคุ้มกันทันที

ใครควรฉีดวัคซีนป้องกันล่วงหน้า

การฉีดวัคซีนป้องกันล่วงหน้าเหมาะกับผู้ที่มีโอกาสสัมผัสสัตว์เป็นประจำ หรืออยู่ในสถานการณ์ที่เข้าถึงการรักษาได้ยาก

• ผู้ที่ทำงานกับสัตว์ เช่น สัตวแพทย์ ผู้ช่วยสัตวแพทย์ เจ้าหน้าที่ดูแลสัตว์
• ผู้ที่เลี้ยงสัตว์จำนวนมาก หรืออยู่ในพื้นที่ที่มีสัตว์จรจัดชุกชุม
• ผู้ที่เดินทางไปพื้นที่เสี่ยงที่เข้าถึงวัคซีนได้ยาก
• เด็กเล็กที่มักเล่นกับสัตว์และอาจไม่บอกผู้ปกครองเมื่อถูกกัดหรือข่วน

ที่คลินิกแพทย์อภิเดช ให้บริการวัคซีนพิษสุนัขบ้าทั้งแบบหลังสัมผัสและป้องกันล่วงหน้าโดยแพทย์ พร้อมประเมินความเสี่ยงและดูแลแผลอย่างเหมาะสม วัคซีนทุกชนิดเก็บรักษาในระบบควบคุมอุณหภูมิตามมาตรฐานเทียบเท่าโรงพยาบาล เพื่อคงประสิทธิภาพและความปลอดภัยสูงสุด

คำถามที่พบบ่อย