ภาวะโลหิตจาง (เลือดจาง) สาเหตุและการดูแล

ภาวะโลหิตจางคือภาวะที่ร่างกายมีเม็ดเลือดแดงหรือฮีโมโกลบิน (สารสีแดงในเม็ดเลือดที่ทำหน้าที่ขนส่งออกซิเจน) ต่ำกว่าปกติ ผลที่ตามมาคือออกซิเจนไปเลี้ยงเนื้อเยื่อต่าง ๆ ของร่างกายได้ไม่เพียงพอ จึงทำให้รู้สึกอ่อนเพลียและเหนื่อยง่าย เลือดจางไม่ใช่โรคเดียว แต่เป็นภาวะที่เกิดได้จากหลายสาเหตุ การหาสาเหตุที่แท้จริงจึงเป็นหัวใจของการดูแล

อาการของเลือดจาง

อาการมักค่อยเป็นค่อยไป และจะชัดขึ้นเมื่อภาวะรุนแรงขึ้น สังเกตได้จาก

• อ่อนเพลีย เหนื่อยง่าย ไม่มีแรง แม้ทำกิจกรรมเล็กน้อย
• ตัวซีด ริมฝีปากและเปลือกตาด้านในซีดกว่าปกติ
• เวียนศีรษะ หน้ามืด ใจสั่น หรือหายใจเหนื่อยเมื่อออกแรง

สาเหตุที่พบบ่อย

สาเหตุของเลือดจางมีหลายอย่าง แต่ที่พบบ่อยในคนไทยมีสองกลุ่มหลัก

• ขาดธาตุเหล็ก — เป็นสาเหตุที่พบมากที่สุด มักเกิดจากการเสียเลือด เช่น ประจำเดือนมามาก หรือจากการได้รับธาตุเหล็กจากอาหารไม่เพียงพอ
• ธาลัสซีเมีย — โรคทางพันธุกรรมที่ทำให้ร่างกายสร้างฮีโมโกลบินผิดปกติ ผู้ที่เป็นพาหะมักไม่มีอาการ แต่สามารถถ่ายทอดสู่ลูกได้ จึงควรตรวจคัดกรองโดยเฉพาะคู่ที่วางแผนมีบุตร

การตรวจและการดูแล

การตรวจพื้นฐานคือการตรวจความสมบูรณ์ของเม็ดเลือด (CBC) ซึ่งบอกระดับฮีโมโกลบินและลักษณะของเม็ดเลือดแดง จากนั้นแพทย์อาจส่งตรวจเพิ่มเติมเพื่อหาสาเหตุ การดูแลจะขึ้นกับต้นเหตุเสมอ

• ตรวจ CBC เพื่อยืนยันภาวะเลือดจางและบอกแนวทางสาเหตุ
• หากขาดธาตุเหล็ก เสริมธาตุเหล็กและกินอาหารที่มีธาตุเหล็กสูง
• หากเป็นธาลัสซีเมีย ดูแลตามคำแนะนำแพทย์ และคัดกรองคู่สมรส
• พบแพทย์เพื่อหาสาเหตุที่แท้จริง ไม่ควรซื้อยาบำรุงเลือดกินเองนาน ๆ

ที่ คลินิกแพทย์อภิเดช มีบริการตรวจสุขภาพ เจาะเลือด อัลตร้าซาวด์ และคลื่นไฟฟ้าหัวใจ (EKG) โดยแพทย์ สามารถตรวจ CBC และประเมินภาวะเลือดจาง พร้อมแนะนำการตรวจเพิ่มเติมและการดูแลตามสาเหตุได้อย่างเหมาะสม

คำถามที่พบบ่อย